ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗಗಳ ಪಾತ್ರ

 

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗಗಳ ಪಾತ್ರ

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಕುಟುಂದ ಪಾತ್ರ

             ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮಗುವಿನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾದುದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುವುಗಳೆಂದರೆ,

1.     ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ: “ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ, ಜನನಿ ತಾನೇ ಮೊದಲ ಗುರು” ಎಂಬಂತೆ, ಮಗು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ, ಒಳ್ಳೆಯ-ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಅರಿವು ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

2.     ಅನುಕರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕಲಿಕೆ: ಮಕ್ಕಳು ಹಿರಿಯರನ್ನು ನೋಡಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪೋಷಕರು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸತ್ಯವಂತಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದಾಗ, ಮಕ್ಕಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿಯೇ ಆ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

3.     ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಿತ್ತನೆ: ಪ್ರೀತಿ, ಕರುಣೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ, ತ್ಯಾಗ ಹಾಗೂ ಗೌರವದಂತಹ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲೇ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದು.

4.     ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಹಬ್ಬಗಳು, ಪೂಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಗುವಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾವ್ದಾರಿಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ.

5.     ನಡವಳಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಮಗು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಮೂಲಕ ತಿದ್ದಿ, ಸರಿ-ತಪ್ಪಿನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕುಟುಂಬದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

6.     ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಭದ್ರತೆ: ಕುಟುಂಬ ನೀಡುವ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತುಪ್ರೀತಿಯು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಧೈರ್ಯ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಹೃದಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

    ಕುಟುಂಬವು ನೀಡುವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆಯೇ ಮಗು ಮುಂದೆ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಪಾತ್ರ

       ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೈತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಪ್ರಜೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಧರ್ಮ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ,

1.     ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೋಧನೆ: ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಮೂಲ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ- ಸತ್ಯ, ಶಾಂತಿ, ಅಹಿಂಸೆ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ. ಧರ್ಮವು ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಪರಹಿತ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಪರೋಪಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.

2.     ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಧರ್ಮವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯ, ಸರಿ-ತಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಧರ್ಮ-ಅಧರ್ಮಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆಂತರೀಕವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

3.     ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವ: ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಪೂಜೆ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಸೋದರತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

4.     ಸೇವಾವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ದಾನಗುಣ: ದೀನದಲಿತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ದಾನ ಧರ್ಮ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮವೂ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ.

5.     ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ: ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ಎದುರಾದಾಗ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಮಾನಸಿಕ ಧೈರ್ಯ, ಸಮಾಧಾನ ಹಾಗೂ ತಾಳ್ಮೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

6.     ಸಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಡೆದು, ಜನರಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ತತ್ವಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

     ಧರ್ಮವು ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರವಾಗದೆ, ಒಳಗಿನ ಮಾನವೀಯ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗುತ್ತದೆ.

 

 

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಾತ್ರ

         ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜುಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ, ಬೆಳೆಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,

1.     ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮೌಲ್ಯ ಬೋಧನೆ: ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಾಠಗಳ ಮೂಲಕ ಸತ್ಯ, ನ್ಯಾಯ, ದೇಶಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2.     ಶಿಕ್ಷಕರ ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕರೇ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಸಮಾನ ದೃಷ್ಠಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೈತಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

3.     ಸಹಪಠ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಎನ್ ಎಸ್‌ ಎಸ್‌, ಎನ್‌ ಸಿ ಸಿ, ಸ್ಕೌಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಹಕಾರ, ಕ್ರೀಡಾಮನೋಭಾವ, ತಂಡ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

4.     ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಲಿಕೆ: ವಿವಿಧ ಜಾತಿ, ಮತ, ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಲಿಯುವುದರಿಂದ ಸಮಾನತೆ, ಭ್ರಾತೃತ್ವ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಅರಿವು ಮೂಡುತ್ತದೆ.

5.     ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಮತ್ತು ಸಮವಸ್ತ್ರ ಪದ್ದತಿಯು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಶಿಸ್ತು ಹಾಗೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ರೂಢಿಸುತ್ತವೆ.

6.     ಸಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ: ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ವಚ್ಚತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಜ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಬಗೆಗಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

     ಕೇವಲ ಅಂಕ ಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ನೀಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಮಾನವೀಯತೆಯುಳ್ಳ ಸತ್ಪ್ರಜೆಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಧ್ಯೇಯ.

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾತ್ರ

      ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ . ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದ ವಿಶಾಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮುದಾಯವು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,

1.     ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜನರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ, ಸಹಿಷ್ಟುತೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

2.     ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು: ಗ್ರಾಮೋತ್ಸವಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ರೀಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಆಚರಿಸುವುದರಿಂದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು, ಸಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.

3.     ಸಾಮಾಜಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವು ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅನೈತಿಕ ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗದಂತೆ ನೈತಿಕ ಬೇಲಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

4.     ಪರಸ್ಪರ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ: ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು, ಆಪತ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಕೈಜೋಡಿಸುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

5.     ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಸಮುದಾಯದ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮೈಗೂಡುತ್ತವೆ.

6.     ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ: ಗ್ರಾಮದ ಕೆರೆಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಮುದಾಯವು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.

     ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥಿಯಾಗಿರದೆ, ತಾನು ಸಮಾಜದ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಂಗ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸಮುದಾಯವು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

 

 

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ

        ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು (ರೇಡಿಯೋ, ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಟಿ.ವಿ, ಅಂತರ್ಜಾಲ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಿಕ ತಾಣಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಸಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜನರ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಅವುಗಳೆಂದರೆ,

1.     ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವಿಕೆ: ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯ, ಪರಿಸರ ನಾಶ, ಬಾಲಕಾರ್ಮಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಂತಹ ಅನಿಷ್ಠಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

2.     ಆದರ್ಶ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಚಯ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಧಕರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ದೇಶ ಪ್ರೇಮ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತವೆ.

3.     ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಲವರ್ದನೆ: ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟು, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರೀಕರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.

4.     ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆ: ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

5.     ಪ್ರೇರಣಾದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ನೈತಿಕ ಕಥೆಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸತ್ಯ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

6.     ಜನಮತ ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ: ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳ ಕುರಿತು ಮುಕ್ತ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತುವ ನೈತಿಕ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

     ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಮೌಲ್ಯಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯೋಗವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತುಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಾತ್ರ

        ಮೌಲ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಐ.ಸಿ.ಟಿ ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರ ಬಹು ದೊಡ್ಡದು,

1.     ಜ್ಞಾನದ ಸಾರ್ವತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆ: ಅಂತರ್ಜಾಲ, ಇ-ಬುಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆನ್‌ ಲೈನ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನೈತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮಹಾಪುರುಷರ ತತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯ ಆಧಾರಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

2.     ದೃಶ್ಯ-ಶ್ರಾವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಲಿಕೆ: ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನಿಮೇಷನ್‌, ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು, ಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಡಿಯೋಗಳ ಮೂಲಕ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಉದಾ: ಕರುಣೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ) ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.

3.     ಜಾಗತಿಕ ಭ್ರಾತೃತ್ವ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ: ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು “ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ” ಎಂಬ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

4.     ಡಿಜಿಟಲ್‌ ನೈತಿಕತೆಯ ಕಲಿಕೆ: ಆನ್‌ ಲೈನ್‌ ನಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು, ಸೈಬರ್‌ ಬೆದರಿಕೆ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಪರರ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳುಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡದಿರುವಂತಹ ʼಡಿಜಿಟಲ್‌ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಐಸಿಟಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.

5.     ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ಡಿಜಿಟಲ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು, ಪರಸ್ಪರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗುಣ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

6.     ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ: ಐಸಿಟಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರಲು, ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ದ ಆನ್‌ ಲೈನ್‌ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಸಲು ಹಾಗೂ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಕ್ಷಣಾರ್ದದಲ್ಲಿ ಆನ್‌ ಲೈನ್‌ ಮೂಲಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲು ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

     ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಐಸಿಟಿ ಯು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತುವ ಪ್ರಬಲ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ

          ಮೌಲ್ಯಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರಮುಖ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ;

1.     ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ: ಮಕ್ಕಳು ಹೇಳಿದ ಮಾತಿಗಿಂತ ಶಿಕ್ಷಕರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಸತ್ಯಸಂದತೆ, ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

2.     ಪಠ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬೋಧನೆ; ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಜಾತಿ, ಮತ, ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾನಾಗಿ ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.

3.     ಧನಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣ ಸೃಷ್ಠಿ: ಮಕ್ಕಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲು, ಸರಿ-ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

4.     ತಪ್ಪನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ: ಮಕ್ಕಳು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಬದಲು, ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗ ತೋರಿಸುವುದು.

5.     ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬೆಳೆಸುವುದು: ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಮಾಜಸೇವೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವುದು.

    ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವವರಲ್ಲ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಸತ್ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು.