ಮೌಲ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ (Value Conflict)

 

ಮೌಲ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ (Value Conflict)

ಅರ್ಥ: ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ನಡುವೆ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳು, ಆದ್ಯತೆಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ವೈಮನಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿರೋಧವನ್ನು ʼಮೌಲ್ಯ ಸಂಘರ್ಷʼ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

         ಇದು ಕೇವಲ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವಲ್ಲದೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಆಳವಾದ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತತ್ವಗಳ ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮೌಲ್ಯಸಂಘರ್ಷ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳು

        ಮೌಲ್ಯಗಳು ಆಳವಾದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ,

1. ಮುಕ್ತ ಸಂವಹನ: ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ಪರಸ್ಪರರ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಆಲಿಸುವುದು.
2. ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುತೆ: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು.
3. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು: ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಗುರಿಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುವುದು.
4. ರಾಜಿ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ, ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿತವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದು.
5. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ: ವಿವಾದ ಜಟಿಲವಾದಾಗ ತಟಸ್ಥ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ (ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನ, ಹಿರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಪ್ರಸಮಾಲೋಚಕರು) ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವುದು.

ಮಾನವ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು

1. ತೀವ್ರ ಭೌತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ದುರಾಸೆ: ಹಣ, ಅಂತಸ್ತು, ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಸುಖಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
2. ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಾವಣೆ: ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದರಿಂದ ಸಂಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಲಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
3. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ: ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳು, ಪದವಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೌಲ್ಯಯುತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡದಿರುವುದು.
4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವ: ಹಿಂಸೆ, ಅಸಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿಷಯಗಳ ಸುಲಭ ಲಭ್ಯತೆ ಸಮಾಜದ ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಿದೆ.
5. ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ: “ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನದು” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜ, ದೇಶ ಅಥವಾ ಇತರರ ಒಳಿತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಾಳಜಿ   ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
6. ಉತ್ತಮ ನಾಯಕರ ಕೊರತೆ: ರಾಜಕೀಯ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಜನತೆಗೆ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಾಯಕರ ಕೊರತೆ.

ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳು

1. ಆದರ್ಶ ಮಾದರಿಗಳ ಕೊರತೆ: ಹಿರಿಯರು, ಪೋಷಕರು ಅಥವಾ ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರು ಹೇಳುವ ಮಾತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದುಕದೆ ಹೋದಾಗ, ಯುವಪೀಳಿಗೆಗೆ ನೈತಿಕ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ಅಂಕಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಡತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗೌಣವಾಗಿಸಿದೆ.
3. ಸಮಯದ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಅಂತರ: ಪೋಷಕರು ಉದ್ಯೋಗದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಮಯ ಕಳೆಯದಿರುವುದು, ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯ ಕಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
4. ಸಮವಯಸ್ಕರ ಕೆಟ್ಟ ಒತ್ತಡ: ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಲು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದು, ದುಶ್ಚಟಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದು ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡೆತಡೆಯಾಗಿದೆ.
5. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ: ಅತಿಯಾದ ಪರದೆ ಸಮಯ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಂತರ್ಜಾಲ ವಿಷಯಗಳು, ಅಶ್ಲೀಲತೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳು ನೈತಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತವೆ.
6. ಕ್ಷಿಪ್ರ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಭೋಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ತಾಳ್ಮೆ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕಿಂತ ಸುಲಭ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಸುಖ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಸಮಾಜ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದು.

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

ಪ್ರಾಂತೀಯತೆ (Regionalism):

          ಪ್ರಾಂತೀಯತೆ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ದೇಶದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಿಂತ ತನ್ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಭಿಮಾನ ಹೊಂದುವುದು.

       ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಬಯಸುವುದು ಸಹಜ, ಆದರೆ ಅದು ರಾಷ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ದವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದ್ವೇ಼ಷ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದಾಗ ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಂತೀಯತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು

1.     ಆರ್ಥಿಕ  ಅಸಮತೋಲನ: ದೇಶದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಹೊಂದಿ, ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಿಂದುಳಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಮಧಾನ.

2.     ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು: ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳ ಹೇರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ.

3.     ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದ: ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನದಿ ನೀರು, ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಪೈಪೋಟಿ.

4.     ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರು ಮತ ಪಡೆಯಲು ಜನರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು.

ಪರಿಣಾಮಗಳು

1. ದೇಶದ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
2. ಗಡಿ ಮತ್ತು ನದಿ ನೀರಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನಿರಂತರ ವಿವಾದಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
3. ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ಘರ್ಷಣೆ: ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ “ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೇ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ” ಎಂಬ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಮತಾಂಧತೆ (Fanaticism):

       ಮಾತಾಂದತೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಮತಾಂಧತೆ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಧರ್ಮ, ನಂಬಿಕೆ, ಸಿದ್ದಾಂತ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಚನೆಯಿಲ್ಲದ, ಅತಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕುರುಡು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದುವುದು.

       ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಬೇರೆಯವರ ನಂಬಿಕೆಗಳು ತಪ್ಪು ಎಂಬ ಹಠಮಾರಿತನ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಹಿಸದಿರುವುದೇ ಮತಾಂಧತೆಯ ಮೂಲ ಲಕ್ಷಣ.

ಮತಾಂದತೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳು

1. ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕುರುಡು ನಂಬಿಕೆ: ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಸಿದ್ದಾಂತದ ತಿರುಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವುದು.
2. ತಪ್ಪಾದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದನೆ: ಕೆಲವು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಮುಖಂಡರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವುದು.
3. ಅಸಹಿಷ್ಣುತೆ: ಇತರರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗೌರಿಸುವ ಮನೋಭಾವದ ಕೊರತೆ.
4. ವೈಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಾವ: ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಪರಿಣಾಮಗಳು:

1. ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳು, ದ್ವೇಷ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅಪನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
2. ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಲು ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೊರೆಹೋಗುವುದು,
3. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಚಿಂತನೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ.